Το τείχος του Βερολίνου

 

“Viele Kleine Leute, die in vielen kleinen Orten, viele kleine Dinge tun können das Gesicht der Welt verändern.”
 

“Πολλοί απλοί άνθρωποι, οι οποίοι σε πολλά μικρά μέρη, κάνουν πολλά μικρά πράγματα για να αλλάξουν το πρόσωπο του κόσμου.”

 

                 Το τείχος είχε τη δική του ιστορία..

 

 Berliner Mauer στα Γερμανικά. Πρόκειται για ένα τοίχο ύψους 2 μέτρων, που χώριζε το Βερολίνο σε Ανατολικό και Δυτικό. Οι Δυτικοί το ονόμασαν «Τείχος του Αίσχους». Χτίστηκε το 1961 από τις αρχές της Ανατολικής Γερμανίας για να συγκρατήσει τη φυγή των κατοίκων της προς τη Δύση και γκρεμίστηκε από τους Βερολινέζους και των δύο πλευρών στις 9 Νοεμβρίου 1989, όταν άρχισαν να αποσαθρώνονται τα καθεστώτα του λεγόμενου «υπαρκτού σοσιαλισμού». Υπήρξε το κατ’ εξοχήν σύμβολο του «Ψυχρού Πολέμου» μεταξύ «δημοκρατικής» Δύσης και της «κομμουνιστικής» Ανατολής.

Το Τείχος του Βερολίνου ήταν επί σχεδόν τρεις δεκαετίες σύμβολο της διαίρεσης του κόσμου σε ανατολικό και δυτικό. Δεν χώριζε μόνο το δυτικό από το ανατολικό Βερολίνο αλλά περιέκλειε ολόκληρο το δυτικό Βερολίνο καθιστώντας το νησίδα μέσα στο κράτος της Ανατολικής Γερμανίας. Οι κάτοικοι του δυτικού Βερολίνου μπορούσαν να μεταβούν προς την Δυτική Γερμανία μέσω συγκεκριμένων οδικών και σιδηροδρομικών αξόνων ή να επισκεφθούν την Ανατολική Γερμανία. Για τους Ανατολικογερμανούς ωστόσο, ένα ταξίδι στη Δυτική Γερμανία ή την υπόλοιπη δυτική Ευρώπη ήταν άπιαστο όνειρο, μιας και ταξίδια επιτρέπονταν μόνο σε αδελφά σοσιαλιστικά κράτη, όπως ονομάζονταν τότε.

 

 Η ζωή των Ανατολικογερμανών άλλαξε ωστόσο, από τη μια στιγμή στην άλλη, στις 9 Νοεμβρίου του 1989. Σε συνέντευξη Τύπου που μεταδόθηκε ζωντανά στην τηλεόραση της Ανατολικής Γερμανίας ανακοινώθηκε ένας νέος νόμος που επέτρεπε ταξίδια στο εξωτερικό, επομένως και στην Δυτική Γερμανία. Μετά από μερικές ώρες, χιλιάδες κόσμου άρχισε να συρρέει στο Τείχος του Βερολίνου, το οποίο υπό την πίεση των μαζών, άνοιξε τις επί πολλά χρόνια ερμητικά κλειστές πύλες του και σηματοδοτώντας στην ουσία το τέλος της διαίρεσης της Γερμανίας σε Ανατολική και Δυτική. Τον Οκτώβριο του 1990 οι δύο Γερμανίες γίνονταν και πάλι ένα κράτος.

Το βράδυ της 9^ης Νοεμβρίου 1989, οι Βερολινέζοι με βαριοπούλες, κασμάδες, μέχρι και με γυμνά χέρια και κυρίως ασίγαστο πάθος γκρεμίζουν ό,τι τους διχάζει και τους κρατά δέσμιους του παρελθόντος. Η νύχτα που άλλαξε την ιστορία της Ευρώπης αποτυπώθηκε από μεγάλους φωτογράφους της εποχής. Ο Henri Cartier-Bresson και ο Leonard Freed (Magnum Photos) ήταν δύο από τους κυριότερους φωτογράφους που κατάφεραν να μεταφέρουν μέσα από το φακό τους, την άγρυπνη εκείνη νύχτα του Νοέμβρη.

 Η πτώση του Τείχους του Βερολίνου δεν αποτελεί απλά την καταστροφή ενός φυσικού εμποδίου που για 28 χρόνια χώριζε μια πόλη και μια χώρα σε δύο αντίθετες πλευρές, αλλά σηματοδοτεί την αρχή του τέλους του μοντέλου που κυριάρχησε στην Ευρώπη μετά τέλος του Β' Παγκοσμίου Πολέμου: Η Ανατολή ενάντια στη Δύση, ο κρατισμός ενάντια στην ελεύθερη οικονομία, τα σημεία ελέγχου ενάντια στην ελεύθερη μετακίνηση. Πλέον το τείχος αποτελεί για μεγαλύτερο διάστημα ένα ιστορικό "λείψανο”, απ' ότι χρησίμευσε ως εμπόδιο. Μια ολόκληρη γενιά μεγάλωσε σε έναν κόσμο που το τείχος αποτελεί περισσότερο μια ανάμνηση αντί για μια πραγματικότητα. Από την έναρξη της κατασκευής του τον Αύγουστο του 1961, το Τείχος του Βερολίνου απεικονίστηκε σε πολλές ταινίες, κυρίως ως ένα σύμβολο του Σιδηρού Παραπετάσματος. Υπάρχουν ορισμένα ιδιαίτερα εμφατικά φιλμ που δημιουργήθηκαν στην περίοδο 1961-1989 που θα πρέπει κάποιος να παρακολουθήσει για να αποκτήσει μια ιδέα του πώς οι σκηνοθέτες κατέγραψαν το τείχος στις δημιουργίες τους. Ένα από αυτά θεωρείται το “Goodbye Lenin” που συστήνεται ανεπιφύλακτα.