Οι Απόκριες είναι μια περίοδος γιορτής, μεταμφίεσης και χαράς που συνδέεται με το ξεφάντωμα πριν από τη Σαρακοστή. Οι ρίζες της εντοπίζονται σε αρχαίες παγανιστικές τελετές γονιμότητας και διονυσιακά δρώμενα, τα οποία επιβίωσαν μέσα στον χρόνο και ενσωματώθηκαν στις λαϊκές παραδόσεις πολλών πολιτισμών. Στην Ελλάδα, οι Απόκριες συνδέονται με τα τοπικά έθιμα και τους χορούς, όπως οι «Γενίτσαροι και Μπούλες» στη Νάουσα ή το «Μπουρανί» στον Τύρναβο.
Η μεταμφίεση αποτελεί την πεμπτουσία της αποκριάτικης γιορτής. Μέσα από τις μάσκες, οι άνθρωποι ανατρέπουν τις κοινωνικές νόρμες, σατιρίζουν, εκφράζουν κρυφές πτυχές του εαυτού τους και γίνονται έστω και προσωρινά κάποιος άλλος. Αυτό το παιχνίδι ταυτότητας και απελευθέρωσης είναι που κάνει τις Απόκριες τόσο συναρπαστικές και αγαπητές σε μικρούς και μεγάλους.
Όπως έγραψε ο ποιητής Κωστής Παλαμάς:
"Μασκαράδες κι αν αλλάξεις, μια ψυχή ‘χεις, μην το χάσεις…"
Εικαστικά έργα για τις Απόκριες
1. Νικηφόρος Λύτρας – «Το Καρναβάλι στην Αθήνα»
Ανάλυση: Ο Λύτρας αποτυπώνει μια σκηνή από το αθηναϊκό καρναβάλι του 19ου αιώνα, με ανθρώπους ντυμένους μασκαράδες να γελούν και να χορεύουν στα σοκάκια της πόλης. Το έργο δείχνει πώς το γλέντι συνδέεται με τη λαϊκή κουλτούρα και την κοινωνική ζωή της εποχής.
«Στης χαράς το πανηγύρι, ποιος θυμάται τη σκιά;»
2. Πάμπλο Πικάσο – «Αρλεκίνος Καθιστός»
Ανάλυση: Ο αρλεκίνος είναι ένα από τα επαναλαμβανόμενα μοτίβα στο έργο του Πικάσο. Η φιγούρα του, άλλοτε χαρούμενη, άλλοτε μελαγχολική, συμβολίζει τη διττή φύση της μεταμφίεσης: τη χαρά και τη μοναξιά πίσω από τη μάσκα. Το παιχνίδι των χρωμάτων και των σχημάτων τονίζει την αίσθηση του θεάτρου και της σκηνής.
«Ο κόσμος είναι σκηνή, κι εμείς οι ηθοποιοί του…»
3. Ζαν-Αντουάν Βατό – «Πιερότος»
Ανάλυση: Ο Πιερότος του Βατό, μια μοναχική φιγούρα με λευκή φορεσιά και μελαγχολικό βλέμμα, αποτυπώνει τη νοσταλγία και τη μοναξιά που συχνά συνοδεύουν τη μεταμφίεση. Ο ζωγράφος τονίζει τη λεπτή γραμμή ανάμεσα στη χαρά και τη μελαγχολία, στοιχεία που χαρακτηρίζουν το καρναβάλι ως γιορτή.
«Κάτω από τη μάσκα, ένα χαμόγελο. Πίσω από το χαμόγελο, μια ιστορία.»
4. Τζέιμς Ένσορ – «Η Παρέλαση των Μασκαράδων»
Ανάλυση: Ο βέλγος ζωγράφος Ένσορ, γνωστός για τις σατιρικές και συχνά γκροτέσκες απεικονίσεις του, παρουσιάζει ένα καρναβάλι όπου οι μάσκες δεν είναι μόνο μέσο χαράς, αλλά και κοινωνικού σχολιασμού. Τα πρόσωπα γίνονται αλλόκοτα και παραμορφωμένα, θυμίζοντας πως η μεταμφίεση μπορεί να είναι τόσο απελευθερωτική όσο και ανησυχητική.
«Κάτω από κάθε μάσκα, μια αλήθεια και ένα ψέμα.»
---
Επίλογος –
"Καρναβάλι" – Λαϊκό ποίημα
"Μασκαράδες στο σεργιάνι, γέλια, φως και μουσική,
οι δρόμοι γίναν όνειρα και η νύχτα μαγική.
Άσε πίσω τις σκιές σου, γίνε ό,τι αγαπάς,
τις Απόκριες μονάχα, όλη η πόλη σε χωράς.
Κάτω απ’ τη μάσκα μη φοβάσαι, δεν κρίνει κανείς,
μια στιγμή γίνε βασιλιάς ή φτωχός, ό,τι θες εσύ.
Μα σαν η νύχτα φύγει, κι η αυγή σβήσει τη φωτιά,
θα θυμάσαι πως μια μέρα, ήσουν κάποιος που γελά."
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου